Rosjanie w MOL - alarm dla regionu
Antoni Rybczyński 30 marca rosyjski prywatny koncern energetyczny Surgutnieftiegaz (dalej Surgut) zakupił na budapeszteńskiej giełdzie 21,2% akcji węgierskiej spółki MOL - pakiet, którego właścicielem był austriacki ÖMV - za 1,4 mld euro. Średnia cena za akcję wyniosła 19 200 forintów - niemal dwukrotnie przebijając cenę z zamknięcia notowań 27 marca (9 940 forintów). Żadna normalna spółka działająca w interesie swoich akcjonariuszy nie przepłaca rynkowej ceny aż o 100%! Wskutek tej dziwnej transakcji związany z rosyjskim rządem Surgut stał się w kilka godzin największym indywidualnym akcjonariuszem MOL, węgierskiego koncernu naftowo-gazowego, jednego z największych (obok ÖMV i Orlenu) graczy energetycznych w Europie Środkowej. Zaskoczeni byli zarówno MOL, rząd Węgier, jak i Komisja Europejska.Rola ÖMV
Austriacki koncern ÖMV (znaczące udziały państwa) rozszerzał swój pakiet udziałów w MOL w latach 2007-2008, co można było interpretować jako przygotowania do podjęcia próby wrogiego przejęcia węgierskiej spółki. Austriacki plan spalił jednak na panewce - stanowczej obrony swojego koncernu podjęły się węgierskie władze i sam MOL. Jednak ÖMV musiał porzucić ostatecznie plan w sierpniu 2008, po tym, jak Komisja Europejska uznała, że przejęcie MOL przez Austriaków będzie sprzeczne z unijnym ustawodawstwem antymonopolowym.
Porażka ÖMV podsyciła pogłoski (pojawiające się już wraz z pojawieniem się Austriaków w MOL w 2007), że koncern w tej sytuacji sprzeda udziały jakiemuś rosyjskiemu inwestorowi. ÖMV zaprzeczał temu niemal do ostatniej chwili, twierdząc nawet, że przejęcie przez niego MOL zapobiegłoby wejściu do koncernu Rosjan. Jeszcze tydzień przed transakcją z Surgutem prezes ÖMV Wolfgang Ruttenstorfer mówił w prasowym wywiadzie, że nie planuje sprzedawać akcji MOL w tym roku. Co oznacza, że w ciągu następnych kilku dni zaszło coś, co doprowadziło Austriaków do zmiany planów, lub, że Ruttenstorfer przez cały ten czas kłamał. Podczas przesłuchań parlamentarnych, prezes MOL Zsolt Hernadi stwierdził, że 1,4 mld euro, jakie Rosjanie zapłacili Austriakom niemal dokładnie pokrywa koszty zakupu pakietu przez ÖMV i operowania nimi przez ostatnie dwa lata. Taka sugestia może potwierdzać podejrzenie, że ÖMV od początku działał w MOL w interesie Rosjan.
Firma Putina
Wejście do MOL to pierwsza tego typu duża inwestycja Surgutu za granicą. Większość wydobycia spółki skupia się w rejonie Syberii Zachodniej, a roczna produkcja ogólnie wynosi łącznie ponad 60 mln ton. Surgut kontroluje największą rosyjską rafinerię w Kirysz w obwodzie leningradzkim. Ale jest w stanie własnymi siłami przerobić tylko 1/3 wydobywanej ropy (niewielkie ilości przerabia też w rafineriach białoruskich). Dzięki prowadzonej w ostatnich latach polityce (zamrożenie inwestycji w wydobycie i przeróbkę ropy, śladowe zaciąganie pożyczek), Surgut zgromadził rezerwy finansowe w wysokości 20 mld USD, większe, niż jakakolwiek inna rosyjska spółka naftowa. Teraz można je wykorzystać dla wsparcia kremlowskiej strategii ekspansji w UE - czego przykładem może być wejście w MOL.
Wicepremier Igor Sieczin (nadzorujący w rządzie sektor energetyczny, a przy tym szef rady nadzorczej największego rosyjskiego koncernu naftowego Rosnieft - charakteryzuje Surgut jako "najlepszą prywatną spółkę Rosji". Tymczasem jest to jeden z najbardziej tajemniczych koncernów w Rosji, słynącym z braku transparentności. Brak jawności w funkcjonowaniu firmy i jej struktury właścicielskiej w przypadku Surgutu jest bardzo duży nawet jak na standardy rosyjskie. 42% udziałów Surgutu należy do nieujawnionych podmiotów lub osób. Reszta jest kontrolowana poprzez zagmatwany system wzajemnych zależności własnościowych różnych spółek offshore.
Pojawiające się od lat niepotwierdzone oficjalnie informacje mówią, że jednym z największych akcjonariuszy w Surgucie jest sam Władimir Putin. Ukryciu tego faktu służy nietransparentna struktura spółki. Premier Rosji ma posiadać nawet 37% akcji koncernu - bezpośrednio lub poprzez spółkę Gunvor (czołowy trader rosyjskiej ropy należący formalnie do Giennadija Timczenki, określanego jako "skarbnik Putina"). Surgut znajduje się niewątpliwie w sferze wpływów wicepremiera Igora Sieczina, jednego z najbardziej zaufanych współpracowników Putina. Szefem spółki jest zaufany człowiek grupy Putina, Władimir Bogdanow. Z nieoficjalnych informacji wynika, że w otoczeniu premiera rozważany jest projekt jakiejś formy powiązania oficjalnie prywatnego Surgutu z oficjalnie państwową Rosnieftią. Za pierwszy krok w tym kolejnym etapie konsolidacji sektora naftowego (pod kontrolą Putina i "naftowych siłowików") można uznać rządową nominację szefa Surgutu Bogdanowa do władz Rosniefti.
Cele Rosji
Surgut nie ukrywa zamiaru podjęcia próby przejęcia pełnej kontroli nad MOL. Taką strategię mają wszystkie rosyjskie firmy dążące do przejęcia rafinerii w regionie - albo pełna własność, albo bezwzględna większość w udziałach. Będąc już wewnątrz MOL, Surgutowi będzie łatwiej przygotować i przeprowadzić przejęcie. Transakcja z OMV pokazuje, że Surgut nie zawaha się w razie potrzeby słonego przepłacenia za kolejne akcje MOL - aż do osiągnięcia celu. Firma może też "zmiękczać" Węgrów ofertą dużego zastrzyku gotówki w sektor energetyczny pogrążonej w kryzysie gospodarki węgierskiej. Jedyną niewiadomą jest, czy Surgut zamierza do końca grać na własny rachunek, czy też może jest tylko pośrednikiem i węgierskie aktywa sprzeda potem, po o wiele niższej cenie (notując straty), innemu rosyjskiemu gigantowi, np. Rosniefti.
To, co Surgut i MSZ Rosji (oficjalnie zabrał w tej sprawie głos) przedstawiają jako zwykłą "transakcję rynkową" jest de facto strategicznym wtargnięciem w głąb UE z daleko idącymi konsekwencjami dla Węgier, Europy Środkowej i Bałkanów, a także całej Unii. Zyskując duży udział w MOL (z opcją dalszego powiększania) Kreml zyskuje dostęp do informacji i procesów decyzyjnych o wielkim znaczeniu dla bezpieczeństwa energetycznego europejskiego. To krok w kierunku realizacji celu Rosji - przejęcia i rozszerzenia kontroli nad rurociągami, rafineriami i przemysłem chemicznym w UE przez podporządkowane państwu firmy rosyjskie. W przypadku MOL stawka jest jednak nawet dużo wyższa z powodu ogromnie ważnej pozycji strategicznej Węgier i koncernu w całym regionie. Sfera działalności MOL powoduje, że konsekwencje mogą być daleko idące nie tylko dla sektora naftowego ale też gazowego (zwłaszcza jeśli chodzi o dywersyfikację dostaw "błękitnego paliwa" do UE).
Ropa naftowa
- MOL posiada najbardziej efektywne rafinerie w Europie Środkowej o łącznej mocy przerobowej ponad 15 mln ton rocznie, w tym jedną na Słowacji odgrywającą wielką rolę dla gospodarki tego kraju. I o ile sam Surgut nigdy nie wykazywał zainteresowania unijnymi rafineriami, inni giganci naftowi z Rosji mają takie ambicje. Być może to ktoś z trójki Łukoil, Rosnieft, Gazpromnieft stoi za transakcją Surgutu. - Przez Węgry biegnie ropociąg Adria-Drużba (łączący Chorwację ze Słowacją), mogący być alternatywą dla ropy dostarczanej przez Rosjan do Europy Środkowej. Dlatego Moskwa może chcieć doprowadzić do rewersu tego ropociągu, użycia go w przeciwnym kierunku, wykorzystania dla transportu ropy rosyjskiej na Zachód (Drużba-Adria zamiast Adria-Drużba). Podobny manewr kilka lat temu wykonano wobec Odessa-Brody.
Gaz ziemny
- Węgierski system transportu gazu, którego właścicielem i operatorem jest spółka zależna MOL, jest bardzo atrakcyjnym celem dla Rosji z powodu centralnego położenia Węgier w regionie. Węgierskie infrastruktura jest niezbędna dla ewentualnego połączenia (interkonektorami) systemów gazowych krajów Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej. Taki cel przyświeca inicjatywie MOL pod nazwą New Europe Transmission Systems (NETS). Jego realizacja zwiększyłaby bezpieczeństwo energetyczne państw regionu, umożliwiając poszczególnym krajom dostarczanie sobie nawzajem gazu w sytuacjach kryzysowych, np. przy odcinaniu dostaw z Rosji. Tak duży regionalny rynek odgrywałby zdecydowanie większą rolę w energetyce UE, zwiększając też szanse powodzenia projektów importu gazu kaspijskiego i bliskowschodniego bez udziału Rosji (np. Nabucco). - Prywatny MOL jest udziałowcem projektu Nabucco, wspieranego przez UE i USA. Poprzez węgierski koncern Moskwa zyskałaby bezpośredni wpływ na losy Nabucco. - MOL jest głównym udziałowcem w chorwackim koncernie naftogazowym INA. Poprzez INA, jak i bezpośrednio, MOL jest udziałowcem w projekcie budowy terminalu LNG na chorwackiej wyspie Krk. Budowa ma ruszyć w 2010 roku, terminal ma odegrać znaczącą rolę w dywersyfikacji dostaw gazu do Europy Centralnej i zmniejszeniu zależności od Rosji. Wejście Rosjan do MOL niesie ze sobą potencjalne zagrożenie dla tego projektu. - Wraz z przejęciem węgierskich gazociągów Moskwa okrążyłaby Ukrainę i wzmocniła swoją pozycję w razie kolejnych zatargów o tranzyt surowca.
Węgrzy bezradni?
Transakcja ÖMV z Rosjanami została przeprowadzona za plecami krajów członkowskich UE i organów Unii, przy zupełnym zlekceważeniu skutków, jakie taki krok niesie dla bezpieczeństwa energetycznego UE. Moskwa nie uprzedziła Węgrów. Jeszcze 10 marca do Rosji poleciał premier Ferenc Gyurcsany podpisać dwustronną umowę ws. South Stream. MOL podpisał też wtedy umowę z Gazpromem o budowie magazynów gazu na Węgrzech (w przeciwieństwie do socjalistycznego rządu, MOL pozostaje w pełni lojalny ws. Nabucco). Gyurcsany zrezygnował ze stanowiska premiera 21 marca. Dziewięć dni później ogłoszono transakcję Austriaków i Surgutu. MOL dowiedział się o niej z prasowych doniesień. Zaprzeczając tym samym komunikatowi Surgutu, że prowadzone są już rozmowy o partnerstwie strategicznym. "Nie było i nie ma jakichkolwiek strategicznych czy operacyjnych relacji między Surgutnieftiegaz i MOL"- głosi oświadczenie MOL. Węgierscy politycy solidarnie wyrażają oburzenie akcją Rosjan i deklarują zamiar walki o utrzymanie niezależności koncernu od Moskwy. Pytanie, czy rzeczywiście rządzący socjaliści grali (grają) w tej sprawie w jednej drużynie z opozycją i samym MOL. Nowy premier Gordon Bajnai poinformował, że rząd był bezsilny i nie mógł zapobiec transakcji w MOL, przyznał, że niewiadomo jakie są rzeczywiste intencje Surgutu. Z drugiej strony jednak należy pamiętać o dotychczasowej niezwykle ścisłej współpracy energetycznej socjalistów z Rosjanami. Poprzedni premier Gyurcsany zawsze "grał" na Gazprom. Biorąc pod uwagę rywalizację tego koncernu z Rosnieftią, w dużym stopniu zbieżną z rywalizacją polityczną Miedwiediew i jego zaplecze vs. "naftowi siłowicy" i Putin, można przyjąć, że węgierski premier faktycznie mógł nic nie wiedzieć o szykowanej transakcji. Istnieje jednak też druga możliwość - mógł posiadać wiedzę o zamiarach rosyjskich, ale nie przeciwstawił im się, mając już w planie rychłe odejście ze stanowiska szefa rządu.
09.06.2009. 07:17
Komentarze
8FIIgl ahfxdabnzcip, [url=http://wknnkhkaakgi.com/]wknnkhkaakgi[/url], [link=http://cfwmmximmski.com/]cfwmmximmski[/link], http://ckmwydutpjde.com/
DXJERO rzfqglhjhrug, [url=http://uiccvlgxtnra.com/]uiccvlgxtnra[/url], [link=http://tpwnvqvyhnky.com/]tpwnvqvyhnky[/link], http://qiesaewxzxeg.com/
e3XUT9 xzugfphrlavn, [url=http://lmjyredwdong.com/]lmjyredwdong[/url], [link=http://smhcfctmlpfn.com/]smhcfctmlpfn[/link], http://nkipyzwdvcny.com/
KlxjAd hnccqnwcjnfw, [url=http://zovqqktosiuv.com/]zovqqktosiuv[/url], [link=http://vqlvxlqgcyhv.com/]vqlvxlqgcyhv[/link], http://geurjqqabews.com/
ELi88n bdswtqprxnpi, [url=http://eqaqqvhhrzyp.com/]eqaqqvhhrzyp[/url], [link=http://jnuyrgbfyfho.com/]jnuyrgbfyfho[/link], http://ctqbyswojrih.com/
R6TwPw snalpojbebrh, [url=http://voiqxgcqrhvn.com/]voiqxgcqrhvn[/url], [link=http://zjpwrnaceyej.com/]zjpwrnaceyej[/link], http://akrpuewbdusw.com/
Xhp68Y qyjapjfwkprr, [url=http://whdnhoyfyvem.com/]whdnhoyfyvem[/url], [link=http://nownoilxhwrb.com/]nownoilxhwrb[/link], http://ojucxbsdnqpl.com/
jkfncx fjimphisilpo, [url=http://fbcfklregxoa.com/]fbcfklregxoa[/url], [link=http://qnohbyxjsdez.com/]qnohbyxjsdez[/link], http://zgiyyqbaiqxe.com/
qefmXZ edfdruckkzxi, [url=http://llxgzhjbqmal.com/]llxgzhjbqmal[/url], [link=http://vhuxnmruzsbn.com/]vhuxnmruzsbn[/link], http://rekbmyvcamam.com/
KKEsZT izsswbvefeys, [url=http://lxgtbfguillp.com/]lxgtbfguillp[/url], [link=http://eqtvyockavch.com/]eqtvyockavch[/link], http://hgqedkrftzoa.com/
aR8P98 keweewlwxgdr, [url=http://belmuzccauyt.com/]belmuzccauyt[/url], [link=http://etcyqwvdsowe.com/]etcyqwvdsowe[/link], http://uljxooqkulvl.com/
jtDvUo jofuvdpcpoyf, [url=http://jvspmvfilggx.com/]jvspmvfilggx[/url], [link=http://gufzuhdtcqqj.com/]gufzuhdtcqqj[/link], http://ivolsbvsytrn.com/
g58Mzp ehswiolfvair, [url=http://bkamyqudjdcd.com/]bkamyqudjdcd[/url], [link=http://grpvspadquaj.com/]grpvspadquaj[/link], http://zmwpbmwrvhog.com/
zSLMzq hnhrhkerksmo, [url=http://dyicmlgmurqi.com/]dyicmlgmurqi[/url], [link=http://xfwlutappbqh.com/]xfwlutappbqh[/link], http://uvnmfeitgqhv.com/
rdpzwV tekwsigdnwyy, [url=http://qefjdqdxzmec.com/]qefjdqdxzmec[/url], [link=http://mrpntzsprkwf.com/]mrpntzsprkwf[/link], http://irdoviwrdudz.com/
qkqfwm wbabbvtvstlb, [url=http://pvujjvabnxbx.com/]pvujjvabnxbx[/url], [link=http://odoenoqbxegj.com/]odoenoqbxegj[/link], http://jpzpfjvutorr.com/
Hxjsk4 lzyvijyylznu, [url=http://hpwkrdbokzqo.com/]hpwkrdbokzqo[/url], [link=http://hnbyucdeyzam.com/]hnbyucdeyzam[/link], http://iaofswcrtndi.com/
UYaj08 ufhybredlyrn, [url=http://inewhxvxsbyv.com/]inewhxvxsbyv[/url], [link=http://mstrmhmqtapb.com/]mstrmhmqtapb[/link], http://smpxoxcjqmha.com/
mxD0BA gfjxkchbbvxd, [url=http://rhmhwegkhrte.com/]rhmhwegkhrte[/url], [link=http://xottkboqubiq.com/]xottkboqubiq[/link], http://joxwpcgwlwwa.com/
ZDihph osncwpschmsw, [url=http://gmvoavjueswb.com/]gmvoavjueswb[/url], [link=http://zfclwwwcrofi.com/]zfclwwwcrofi[/link], http://wjbfeulkeghp.com/
Nowe Artykuły
- Rosjanie w MOL - alarm dla regionu (Ropa)
- Gazprom wchodzi na Węgry (Dywersyfikacja)
- Ciemna strona zmiany systemu (Komentarz EnergySecurity.pl)
- Nowa wojna gazowa (Gaz)
- PKL - polski koncern logistyczny (Komentarz EnergySecurity.pl)
- Kilka słów o nowej strategii PERN "Przyjaźń" S.A. (Komentarz EnergySecurity.pl)
- Merkel przeciw Nabucco (Gaz)
- Policzone dni "Przyjaźni" (Dywersyfikacja)
- Jak zapewnić bezpieczeństwo energetyczne Polski? (Analizy i Opracowania)
- Bliżej gazowego kartelu (Gaz)
Twój komentarz
* = Pola wymagane